Lees wat pepermuntbladeren doen voor de spijsvertering en maag, hoeveel een paard mag krijgen en hoe je pepermuntthee klaarmaakt.
Kruidentip: Pepermunt
© Adobe Stock / janaph
Dit artikel is vertaald met behulp van AI.
Kruidenpaspoort:
|
Nederlandse naam |
Pepermunt (echte pepermunt, Engelse munt) |
|
Latijnse naam |
Mentha × piperita |
|
Traditionele toepassing |
Munt werd al in de oudheid gewaardeerd als geneeskrachtige plant en keukenkruid. Pepermunt zelf werd in 1696 voor het eerst beschreven door de Engelse natuuronderzoeker John Ray, die het aanbeval tegen maagzwakte en diarree. Traditioneel gebruikt bij maag-darmklachten, winderigheid, misselijkheid, krampen en galklachten, als thee of inhalatie bij verkoudheid en hoest, en uitwendig bij hoofd- en spierpijn en jeuk. Bij paarden traditioneel gevoerd bij spijsverteringsproblemen, gasophoping, verminderde eetlust en ter ondersteuning van de luchtwegen. |
|
Wetenschappelijk bewezen werking(en) |
Etherische olie (0,5–4%) met menthol (30–55%), menthon, isomenthon, menthylacetaat, menthofuran en 1,8-cineol; rozemarijnzuur en andere koffiezuurderivaten, flavonoïden (o.a. eriocitrine, luteoline- en apigenineglycosiden), triterpenen Krampstillend, winddrijvend (carminatief), galdrijvend, eetlustopwekkend, antimicrobieel, slijmoplossend, verkoelend en lokaal pijnstillend |
|
Contra-indicaties |
Zuivere etherische pepermuntolie niet onverdund inwendig geven en niet aanbrengen op slijmvliezen, ogen of beschadigde huid. Gebruik bij veulens geen olie in de buurt van de neusgaten. Wees terughoudend bij zogende merries, omdat munt in de volksgeneeskunde wordt gebruikt om de melkgift te verminderen. Niet gebruiken bij bekende overgevoeligheid voor menthol. Bij het zelf plukken niet verwarren met de giftige poleimunt. |
|
Wanneer wordt het geoogst? |
De bladeren kort voor of aan het begin van de bloei van juni tot augustus, op droge dagen in de late voormiddag. Na het terugsnoeien is in de late zomer een tweede oogst mogelijk. |
|
Welke plantendelen worden gebruikt? |
De bladeren, minder vaak het hele kruid. |
|
Hoe wordt het bereid? |
Verse bladeren fijngesneden of gedroogde, geritste bladeren door het voer mengen. Als thee: kokend water over de bladeren gieten, afgedekt 5 tot 10 minuten laten trekken, zeven en lauw aanbieden of over het voer gieten. |
|
Weetjes |
De naam gaat terug op de Griekse mythe van de nimf Minthe, die door Persephone uit jaloezie in een plant werd veranderd. |
Kruidentip:
Pepermunt is een van de bekendste geneeskrachtige kruiden en ook in de paardenvoeding een beproefde klassieker. Paarden mogen pepermunt zonder bezwaar eten, en de meesten doen dat ook heel graag: in een Brits onderzoek naar smaakvoorkeuren behoorde pepermunt tot de aroma's die paarden vlot accepteerden en snel opaten. Daarmee behoort het tot de meest ongecompliceerde kruiden voor paarden.
Pepermunt dankt zijn werking vooral aan de etherische olie, die voor een groot deel uit menthol bestaat. Menthol blokkeert de calciumkanalen in het gladde spierweefsel van het maag-darmkanaal en heeft daardoor een krampstillend effect. Tegelijkertijd stimuleren de inhoudsstoffen het afdrijven van darmgassen, bevorderen ze de galstroom en de eetlust, en werken ze antimicrobieel. Het karakteristieke verkoelende gevoel ontstaat doordat menthol inspeelt op de koudereceptoren van de slijmvliezen, wat daarnaast licht pijnstillend werkt. Rozemarijnzuur en flavonoïden vullen dit spectrum aan met ontstekingsremmende en antioxiderende eigenschappen.
Het belangrijkste toepassingsgebied is de spijsvertering. Bij gasophoping, lichte krampachtige buikpijn, aanleg voor mestwater of onrust in de darmen na een voerovergang kan pepermunt het maag-darmkanaal ontspannen en zo bijdragen aan de darmgezondheid van het paard. Bij mensen is de krampstillende werking van pepermuntolie bij prikkelbaredarmsyndroom in diverse studies goed aangetoond; voor paarden is het gebruik vooral gebaseerd op praktijkervaring en het bekende werkingsmechanisme. Bij symptomen van koliek vervangt pepermunt uiteraard nooit de dierenarts. Vaak kun je het paard tijdens het wachten op de dierenarts echter goed ondersteunen door wat pepermuntolie op je handen te wrijven en het paard eraan te laten ruiken of likken.
Ook de maag van het paard kan er baat bij hebben. Pepermunt wekt de eetlust op en is daarom geliefd bij kieskeurige eters, die door het frisse aroma hun voer vaak beter opeten. In een studie bij paarden met maagzweren behaalde een kruidenmengsel dat naast pepermunt onder meer kamille, zoethout en heemst bevatte, vergelijkbare genezingsresultaten als het geneesmiddel omeprazol. Deze werking kan niet aan één enkel kruid worden toegeschreven, en bij een vermoeden van maagzweren moet een paard altijd eerst door een dierenarts worden onderzocht. Pure etherische pepermuntolie is ongeschikt voor de paardenmaag, omdat het het slijmvlies kan irriteren. De bladeren daarentegen zijn mild en worden uitstekend verdragen.
Een anatomische bijzonderheid van het paard maakt de galdrijvende werking extra interessant: paarden hebben geen galblaas; de lever geeft de gal continu rechtstreeks af aan de dunne darm. Pepermunt ondersteunt deze stroom en daarmee de spijsvertering. De in de humane geneeskunde gebruikelijke waarschuwing voor pepermunt bij galstenen speelt bij het paard dan ook geen rol.
Bovendien werkt menthol slijmoplossend en verlichtend op de luchtwegen. In het verkoudheidsseizoen kan pepermunt daarom ook bij paarden met lichte luchtwegproblemen deel uitmaken van een ondersteunende kruidenmix.
Pepermunt wordt doorgaans gevoerd bij voerovergangen en tijdens het aanweiden, bij gasophoping en spijsverteringsonrust, in stressvolle periodes die op de buik slaan, bij verminderde eetlust en ondersteunend tijdens de koudere maanden. Veel paarden waarderen de verfrissende bladeren bovendien op hete zomerdagen.
Voor een volwassen paard van ongeveer 500 kg heeft 10 tot 20 g gedroogde pepermuntbladeren per dag zich in de praktijk bewezen; dat komt neer op ongeveer één tot twee handen vol. Pony's krijgen ongeveer de helft. Verse bladeren kunnen in een overeenkomstig grotere hoeveelheid fijngehakt door het voer worden gemengd. Pepermunt is zeer geschikt voor een kuur van twee tot vier weken of voor gericht gebruik naar behoefte, maar moet niet langdurig in grote hoeveelheden worden gevoerd.
Ook pepermuntthee is heel geschikt voor paarden en wordt door velen graag gedronken. Overgiet hiervoor twee tot drie eetlepels pepermuntbladeren met een liter kokend water, laat dit afgedekt 5 tot 10 minuten trekken (zodat de etherische olie niet vervliegt) en bied het lauwwarm aan. Als alternatief kan de thee over het voer worden gegoten of worden gebruikt om een graanvrije slobber mee aan te maken.
Bijwerkingen zijn van de bladeren in normale hoeveelheden niet te verwachten. Voorzichtigheid is geboden bij pure etherische olie: deze mag niet onverdund worden gevoerd en niet op de slijmvliezen of in de buurt van de ogen terechtkomen, en bij veulens ook niet rondom de neusgaten. Bij zogende merries is terughoudendheid geboden, aangezien munt van oudsher wordt ingezet om de melkproductie te remmen. Wie zelf munt plukt, moet deze met zekerheid kunnen onderscheiden van de giftige poleimunt. Bij twijfel kunnen de dierenarts of een Sanoanimal-therapeut uitkomst bieden.
Pepermunt laat zich uitstekend combineren met andere geneeskrachtige kruiden voor paarden. Samen met kamille, venkel en karwij ontstaat een klassiek mengsel voor maag en spijsvertering, en met tijm een doeltreffende combinatie voor de luchtwegen.
Een praktische tip: pepermunt is gemakkelijk te kweken in de eigen tuin, maar woekert sterk via worteluitlopers. Zet de plant daarom bij voorkeur in een ruime pot of achter een wortelbegrenzer. Oogst kort voor de bloei en droog de bladeren in de schaduw bij maximaal 35 °C of in een voedseldroger, zodat de etherische olie optimaal behouden blijft. Luchtdicht, droog en donker bewaard blijft de voorraad ongeveer een jaar goed. Meer over het plukken van kruiden lees je in een apart artikel.
Quellen:
- Fritz, C. Kräuter, die Pferde fit machen. Sanoanimal Verlag, 2024.
- Goodwin, D., Davidson, H. P. B., and Harris, P. “Selection and acceptance of flavours in concentrate diets for stabled horses.” Applied Animal Behaviour Science 95.3-4 (2005): 223-232. https://www.researchgate.net/publication/223267514_Selection_and_acceptance_of_flavours_in_concentrate_diets_for_stable_horses
- Kulcsár, M., et al. “Phytotherapy compared to omeprazol therapy in equine gastric ulcers.” Acta Veterinaria Brno 91.4 (2022): 309-315. https://actavet.vfu.cz/media/pdf/actavet_2022091040309.pdf
- McKay, D. L., and Blumberg, J. B. “A review of the bioactivity and potential health benefits of peppermint tea (Mentha piperita L.).” Phytotherapy Research 20.8 (2006): 619-633. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ptr.1936
- Mahendran, G., and Rahman, L.-U. “Ethnomedicinal, phytochemical and pharmacological updates on peppermint (Mentha × piperita L.) – a review.” Phytotherapy Research 34.9 (2020): 2088-2139. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ptr.6664
- Hills, J. M., and Aaronson, P. I. “The mechanism of action of peppermint oil on gastrointestinal smooth muscle.” Gastroenterology 101.1 (1991): 55-65. https://www.gastrojournal.org/article/0016-5085(91)90459-X/pdf
- Grigoleit, H.-G., and Grigoleit, P. “Gastrointestinal clinical pharmacology of peppermint oil.” Phytomedicine 12.8 (2005):612-616. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0944711305001066
- Alammar, N., et al. “The impact of peppermint oil on the irritable bowel syndrome: a meta-analysis of the pooled clinical data.” BMC Complementary and Alternative Medicine 19.1 (2019): 21. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6337770/
Toelichting bij onze inhoud. De inhoud van Sanoanimal (artikelen, podcasts, video’s, webinars enz.) is deels gebaseerd op wetenschappelijke studies en deels op meer dan 20 jaar praktijkervaring binnen het therapeutennetwerk van Sanoanimal. Voor veel verbanden, methoden en voedingspraktijken bij paarden zijn er geen of nog geen onafhankelijke wetenschappelijke studies; de betreffende uitspraken berusten op ervaringskennis. Ons doel is om de huidige wetenschappelijke kennis te combineren met de praktijkervaring van ons netwerk. Onze inhoud bevat geen beloften van genezing of werkzaamheid en vervangt geen onderzoek, diagnose of behandeling door een dierenarts of een opgeleide therapeut. Pas niets hiervan toe zonder deskundige begeleiding. Meer informatie: Redactionele uitgangspunten en uitsluiting van aansprakelijkheid